Một ngày lịch sự
CAO HUY THUẤN
Hồi nhỏ, tôi đón tết với ba cái tinh khôi. Tinh khôi thứ nhất là bộ áo quan mới mẹ đã may sẵn từ mấy tháng trước nhưng phải đợi đến sáng mồng Một Tết mới cho mặc. Tinh khôi thứ hai là tóc trên đầu. Ngày Ba mươi tết, anh em chúng tôi phải đi cắt tóc để có cái đầu mới tinh. Tinh khôi thứ ba. . . xin các bạn trẻ ngày nay thông cảm cho hoàn cảnh sống ngày xưa mà đừng cười: cúng ngày Ba mươi tết - mà phải là buổi chiều - chúng tôi thay phiên nhau tắm để trả cái dơ bẩn về cho năm cũ. Đừng tưởng tắm rửa là chuyện cỏn con. Ở Huế, chúng tôi có cả con sông Hương để thơm da thịt, nhưng đó là chuyên thần tiên của mùa hè. Mùa đông, trời lạnh thấu xương, thật tình tôi không nhớ đã tắm bao nhiêu lần từ tiều hàn đến đại hàn, không chừng chẳng có lần nào trong suốt mùa đông. Bởi vậy, chiều Ba mươi Tết, cái ấm nước sôi được tận dụng hết khả năng lao động của nó để các xà bông được trùng phùng với da thịt của mọi thành phần trong gia đình.
Giờ đây, nhớ lại ba cái tinh khôi ấy, tôi bỗng nhận ra vô tình tôi đã học được từ những ngày tết nghèo hèn ngày xưa một giá trị mà bất cứ nền văn minh nào cũng đặt vào hàng đầu của giáo dục: phép lịch sự. Lich sư với người bắt đầu bằng lịch sự với mình, và lịch sư với mình bắt đầu bằng lịch sự với thân thể, với bề ngoài, áo quần, cử chỉ, nói năng, đi đứng. Ngay xưa, chị bán chè rong ở Huế cũng mặc áo dài: chị lịch sự với chị để lịch sự với khách. Đã đành, "chiếc áo không làm nên ông thầy tu”, nhưng ông thầy tu nào cũng biết: người ta vái mình là vái chiếc áo. Làm sao không lịch sự với cái áo đươc? Suy đoán bên trong một người mới gặp bắt đầu bằng suy đoán bên ngoài. Cho nên "đói cho sạch rách cho thơm” là phương châm để người trọng mình, mình trọng người, và mình trọng mình. Trong một chuyện mà tôi đọc lúc nhỏ, tôi trót cười thầm một nhân vật người anh lạc trên hoang đảo, cô đơn giữa cây và thú, vậy mà ngày ngày vẫn ăn bận tề chỉnh như sắp tiếp ai. Ông lịch sự với ai? Với tính người trong ông, nghĩa là với cả nhân loại. Có lẽ không ai lịch sư với thân thể của mình bằng người chết khi khâm liệm. Con người muốn lịch su một lần cuối cùng với mình để lịch sự với khách viếng thăm, lịch sự với cõi đời mà mình từ giã, lịch sự với cả thế giới nào đó đang đón mình đến chơi.
Lượt xem: 42 Đọc thêm...




















